Skarbnica Poezji
„Skarbnica Poezji” 26 kwietnia, godzina 15:00 Zapraszamy na kolejne spotkanie poetyckie z cyklu „Skarbnica Poezji”, które odbędzie się 26 kwietnia 2026 godz. 15:00 Oranżeria, Muzeum
Pierwszą świątynię w Opinogórze zbudowano w 1822 roku. Była to kaplica rodowa Krasińskich połączona z panteonem grobowym. Stanęła na miejscu starego cmentarzyska z czasów późnorzymskich, na niewielkim wzniesieniu, na skraju parku.
W 1820 r. generał Wincenty Krasiński zwrócił się do biskupa płockiego Adama Michała Prażmowskiego o zgodę na wystawienie kaplicy. Zgodę otrzymał i w lutym następnego roku dziekan przasnyski mógł już poinformować władze kościelne, że kaplica jest „pod wierzch do sufitu wyprowadzona”, a w październiku generał przekazał biskupowi wiadomość, że budowa jest ukończona. Nie mogła to być informacja prawdziwa, ponieważ kiedy w 1822 r. w Warszawie zmarła żona generała, nie przewieziono trumny z jej ciałem do Opinogóry, bo kaplica nie była wykończona. Trumna przez kilka miesięcy pozostawała w Zegrzu, w grobowcach rodzinnych Józefa Krasińskiego, a w Opinogórze dopiero kończono prace. Wreszcie po sześciu miesiącach, 18 października biskup mógł dokonać konsekracji opinogórskiej świątyni jako filii kościoła ciechanowskiego. W dwa dni później, po nabożeństwie żałobnym w ciechanowskiej farze do Opinogóry wyruszył uroczysty kondukt żałobny z prochami Marii Krasińskiej. Tu odbyła się druga wielka uroczystość żałobna z udziałem czterech biskupów i kilkudziesięciu księży. Nowy kościół był niewielki, miał kształt rotundy o średnicy ok. 10 m. Składał się z kościoła górnego z wejściem od północy i dolnej kaplicy przeznaczonej na panteon grobowy z wejściem od strony południowej. Złożono tam trumnę z prochami matki poety. Na wieku trumny spoczęła hrabiowska korona wykonana z mosiężnej blachy i aksamitna mitra książęca Radziwiłłów. Nowy kościół okazał się jednak za mały dla wszystkich wiernych z siedmiu wsi przynależnych do Opinogóry. Powstała zatem sprawa jego rozbudowy. W 1874 r. dostawiona została przystawka do dolnej kaplicy dla pomieszczenia większej liczby wiernych. Generał Krasiński zapisał w testamencie 15.000 rubli na budowę kościoła. W latach 1874-1877 wybudowano nową świątynię. Ufundowała ją Róża z Potockich Krasińska, żona Władysława, a zaprojektował architekt warszawski Wincenty Rakiewicz. Jest to budowla neoklasycystyczna, jednonawowa, ozdobiona monumentalnym portykiem czterokolumnowym, przykryta dwuspadowym dachem.
Wydzieloną częścią kościoła są podziemia grobowe, do których prowadzą ciężkie żelazne drzwi ozdobione herbem Krasińskich i symbolami śmierci. Kształt i rozmiar podziemi zmieniały się wraz z rozbudową kościoła. Pierwotnie była to jedynie niewielka, sklepiona piwnica oddzielona kratą od przedsionka z wejściem od południa. W tym wnętrzu, w 1822 r. złożono trumnę z prochami matki Zygmunta Krasińskiego. Z biegiem lat do podziemi przybywało coraz więcej trumien i urn z prochami: urna z sercem Franciszka Girardot (+1831) lekarza pułkowego zaprzyjaźnionego z gen. Krasińskim i urna z sercem generała Mikołaja Bronikowskiego (+1817) ojca Amelii Załuskiej; trumny z prochami babki poety Antoniny z Czackich Krasińskiej (+1834) i dziadka Jana Krasińskiego (+1790) przeniesiona z katakumb cmentarza Świętokrzyskiego w Warszawie. W 1845 r. rozbudowano podziemia i stały się one panteonem rodowym Krasińskich z linii opinogórskiej. W 1848 r. gen. Wincenty Krasiński wystąpił do Komisji Rządowej o pozwolenie na „,chowanie ciał w grobie familijnym”. Po dziesięciu latach wstawiono tu trumnę generała, a wkrótce po niej Zygmunta Krasińskiego (+1859). Prochy generała przywieziono z Warszawy, natomiast Zygmunta z Paryża w czerwcu 1859 r. W 1875 r. na miejscu rotundy stanął obecny kościół i wtedy powiększono podziemia. Spoczęli tu synowie poety — Władysław (+1873) i Zygmunt (÷1867), wnuk Adam (+1909) i wnuczka Zofia (+1891). Trumny ustawiano wówczas na drewnianych podstawach i tak oglądał je Stefan Żeromski, który w 1887 r. odwiedził Opinogórę. Przywędrował tuż z pobliskiego Szulmierza, gdzie był guwernerem we dworze Cyprysińskich. Swoje wrażenia
z podziemi opinogórskich tak opisał w Dziennikach: „obok dużej trumny małego ojca — mała trumienka czarna wielkiego syna”. „Jesteś w tym podziemiu Polakiem, czcicielem wielkiego prochu”. W 1909 r. wnętrza grobowe zmodernizowano. Trumny umieszczono w ścianie katakumb zaprojektowanych przez architekta Jana Kacpra Heuricha starszego. W centralnej części znajduje się grób poety, a nad nim herb Krasińskich w ozdobnym kartuszu. Z lewej strony spoczywają przodkowie poety, a z prawej potomkowie. Obok Zygmunta jego rodzice — generał Wincenty i Maria. Następnie dziadek Jan i babka Antonina. W ostatniej niszy Amelia Załuska, a nad nią serce jej ojca gen. Mikołaja Bronikowskiego. Z prawej strony synowie poety Władysław i Zygmunt oraz wnuk Adam i wnuczka Zofia. Ostatnia nisza pozostaje pusta. Miała w niej spocząć żona Adama, Wanda z Badenich, ale została pochowana przy drugim mężu Zygmuncie Zamoyskim. Nad pustą niszą, serce Franciszka Girardot zmarłego w styczniu 1831 r. Na przeciwległej ścianie katakumb wiszą trzy brązowe płyty przedstawiające sceny z „Przedświtu”, „Irydiona” i „Nie-Boskiej Komedii”. Zaprojektował je Jules Franceschi, a odlał w giserni paryskiej w 1877 r. E. Gruet. Pierwotnie miały one zdobić cokół pomnika poety, który zamierzali wystawić Krasińscy. Z nieznanych jednak powodów do realizacji tego dzieła nie doszło. Odrębną grupę stanowią groby Krasińskich z linii oboźnickiej, która po wygaśnięciu linii opinogórskiej objęła ordynację. Tu w ścianie katakumb spoczywają prochy Józefa Krasińskiego (+1912), jego żony Heleny ze Stadnickich Krasińskiej (+1927) i matki Karoliny z Mycielskich Krasińskiej (+1912). Tu również jedna nisza pozostaje pusta. Miał w niej spoczywać Edward Krasiński, który zginął w Dachau w 1940 r. W związku z tym, że jego zwłoki nigdy nie powróciły do Polski w 70. rocznicę śmierci hr. Edwarda Krasińskiego Muzeum Romantyzmu odsłoniło tablicę pamiątkową poświęconą ostatniemu ordynatowi opinogórskiemu.
Cmentarz w Opinogórze założono w 1824 r., na skraju parku. Pozwolenie na poświęcenia tego miejsca uzyskano 22 czerwca 1824 r. Chowani tam byli mieszkańcy wsi należących do kościoła jak i ludzie z dworu Krasińskich. Wśród nich było wielu dawnych żołnierzy napoleońskich, którym groby fundowali Krasińscy.
W centralnej części cmentarza znajdują się groby najbliższych przyjaciół rodziny Krasińskich – ludzi, którzy towarzyszyli generałowi całe życie. Ludzi, którzy pomagali mu na polu walki a później, po przyjeździe do Opinogóry.
Na cmentarzu za czasów Zygmunta przybyło kilka grobów przyjaciół domu, m.in.:
Między grobami tych dwóch pań stała ławeczka, na której Zygmunt często przesiadywał podczas pobytu w Opinogórze. To właśnie o tym miejscu pisał do Delfiny Potockiej: „Byłem (…) w nocy na cmentarzu tym: księżyc ponuro zaglądał z poza brzóz, bielały groby tych, których znałem i co mnie kochali. Usiadłem między boną moją i Rozpędowską i płakałem, i prosiłem o nadziei trochę, o objawienie mi chwili, w której zwycięży Nica Fidelis, (…). Do drugiej tam siedziałem i tak mi mijała pierwsza noc, na ziemi mojej, w domu – niby to moim, w tej Opinogórze – i dobrze mi było, bo bez słońca i twarzy ludzkich”.
Na cmentarzu znajdują się groby tych, którzy tworzyli Opinogórę:
Jest kilka grobów z nagrobkami o walorach artystycznych, które kryją prochy ludzi o nieznanych życiorysach:
Za czasów Zygmunta grobów przybywało z każdym rokiem, kiedy się dowiadywał o kolejnych pogrzebach mówił, że razem z tymi ludźmi odchodzą jego najpiękniejsze wspomnienia.
„Skarbnica Poezji” 26 kwietnia, godzina 15:00 Zapraszamy na kolejne spotkanie poetyckie z cyklu „Skarbnica Poezji”, które odbędzie się 26 kwietnia 2026 godz. 15:00 Oranżeria, Muzeum
„Wiosenne zwyczaje i melodie dawnej wsi” 19 kwietnia, godzina 15:00 19 kwietnia 2026 r. o godzinie 15:00 zapraszamy do Oranżerii na radosne muzyczne spotkanie pt.
Szanowni Państwo,
12 kwietnia 2026 r. o godz. 15:00 zapraszamy do Oranżerii na Koncert Niedzielny nr 653. Będzie to Koncert Pianistyczny w ramach V Ogólnopolskiej Trasy Koncertowej „MAESTRO” będącej inicjatywą artystyczną Fundacji Pianistyki Polskiej stworzonej z myślą o młodych pianistach – uczniach szkół muzycznych I i II stopnia oraz studentach uczelni artystycznych.